|
Bu soruyu merak etmeyenimiz herhalde yoktur. Aşağıdaki çalışma Benko
Ltd'nin özel bir çalışmasıdır. Çalışmada kullanılan verilen www.usgs.gov
(Amerikan Ulusal Deprem Bilgi Merkezi) ve www.koeri.boun.edu.tr
(Kandilli Rasathanesi) web alanlarından alınarak derlenmiştir. Açıklanan
görüşler ise tamamen kişisel görüşlerdir, bu alanlar ile bir bağlantısı
veya bilimselliği yoktur.


Yukarıdaki üç boyutlu grafiklerin açıklaması
şöyledir:
- Amerikan Ulusal Deprem Bilgi
Merkezi'nden 1970-2000 yılları arasında meydana gelmiş deprem
bilgilerini aldık. Üst grafikte bu bilgileri görüyoruz. Alt grafikte ise 2000-2005 yılları arasındaki depremleri görüyoruz.
- Yatayda bir eksene deprem büyüklüğünü
yerleştirdik; diğer eksene yılları yerleştirdik. Düşey
eksene ise o yıl içinde meydana gelen depremleri şiddetlerine
göre yerleştirdik.
- NETİCE:
- 4-6 büyüklüğünde depremler her
yıl binlerce kere meydana gelmekte ve bu depremlerin sayıları
çok fazla olduklarından 8-9 şiddetindeki depremlerin bu grafik
üzerinde adetlerini görmek imkansız.
- 1970 yılından 2005 yılına doğru
meydana gelen deprem adedinde genel bir artış görünmekte. Amerikan
Ulusal Deprem Bilgi Merkezi web alanında depremler gerçekten artıyor
mu? sorusuna cevap verilmiş ve her ne kadar yukarıdaki grafikte
artış var gibi görülse de aslında son yıllardaki tüm dünya çapındaki
veri toplama cihazlarının ve internetin sayesinde daha doğru ve
daha çok veri toplandığını ve bu nedenle de sanki daha çok deprem
oluyormuş gibi göründüğünü yazmakta. Tabii ki bu görüş doğrudur,
küçük ve orta büyüklükte depremler çok daha kolay kaydedilmekte
ve çok daha hızlı bu merkeze iletilmektedir. Ancak 6 ve üzeri
depremler tüm dünya çapında ses getirdiğinden, büyük yıkımlara
da neden olduklarından son 20 yılda 6'dan büyük depremlerin en
azından belgelenmesinde eksiklik yapılacağını düşünmüyoruz. Bu
nedenle gerçekten de depremlerin daha sık meydana gelmeye başladığını
düşünüyoruz.
- Bu düşüncemizi desteklemek üzere
başka verileri de inceleyelim:

- Yukarıdaki grafik yine Amerikan
Ulusal Deprem Bilgi Merkezi'nden alınmış verilere dayanıyor.
- Son yüz yıl içerisinde meydana
gelmiş 7 ve üzeri büyüklükteki depremlerin her yıl içindeki oluş
adedi/yıl grafiği yaratıldı.Grafik üzerindeki noktalar o yıla
tekabül eden 7 ve üzeri büyüklüğündeki deprem adedini gösteriyor.
Bu verilerin curvefitting fonksiyonu ile bir ortalaması alınmış
ve noktalar arasındaki yeşil eğri ile gösterilmiştir.
- Ortalama eğri incelendiğinde ilginç
bazı bilgiler verir: Bu eğri sinusoidal karakterdedir (dalgalanma
şeklinde). Yaklaşık 30 yıllık zaman dilimleri içinde deprem sayıları
artıp azalma eğilimi göstermektedir. 2000'li yıllar içinde de
büyük depremler artan yönde ilerlemektedir.
- Yani bu grafik te bir öncekini
doğrular niteliktedir, büyük depremlerde istatistiksel olarak
önümüzdeki 10 yıl içinde genel bir artma gözlenecektir.
- Dünyada Depremler sayfasını incelediğinizde
büyük depremlerin yıllık ortalama meydana gelme sıklığının 19
olduğunu görürüz. 1999 yılında 7 ve üzeri toplam 23 deprem meydana
gelmiştir. 2000 yılında 16 büyük deprem olmuştur. 2001 yılının
Ocak ayında 5 büyük deprem meydana gelmiştir.
- Peki, Anadolu'da deprem sayısında
bir değişme, veya artış var mıdır?
- Bunu incelemek için Kandilli Rasathanesi'nin
web alanından alınan veriler kullanıldı. 1900-2000 arası 5.5'ten
büyük depremler aşağıdaki grafikte gösteriliyor. Bir önceki grafikteki
benzer ortalama eğrisi alındığında şu ilginç sonuçlara ulaştık:
- Dünya çapında depremlerin artış
gösterdiği 1940-50 ve 1970'li yıllarda Anadolu'da da deprem sayısı
artmış. 2000'li yıllara girerken de depremler artma eğilimi içinde
olacaktır.

- Aşağıdaki 2 grafikte ise Anadolu'nun hangi bölgelerinde
depremlerin hangi sıklıkta meydana geldiğini görebiliriz:
- Bu grafiklerde belirtilen şehir/kasabalar gerçekte
o bölgeyi belirtmekte; gösterim açısından Anadolu depremselliğine
göre 23 bölgeye ayrıldı ve bu bölgeler şehirleriyle tanımlandı.
Örnek olarak İstanbul/Kocaeli bölgesi: tüm İstanbul'u, adaları,
Gebze ve Kocaeli'ne uzanan tüm bölgeyi belirtir.
- 0-1840 tarihler arası grafikte bazı bölgelerde
görülen fazla deprem adedi, diğer bölgelerde bu tarihler arasında
deprem olmamış anlamına gelmez. Eski tarihlerde ölçüm yapılamadığından,
depremler o bölgelerdeki günümüze ulaşan yazılı kaynaklara dayanarak
tesbit edilmiş. Örnek olarak, belki Malatya bölgesi'nde de çok
deprem meydana geldi ancak kayıtlara geçmedi ve unutuldu.
|